Phóng viên Doãn Thành Quân, Tề Lỗ Vãn Báo - Tề Lỗ Nhất Điểm

Antonio không phải bậc thầy, nhưng là một "minh sư", chữ "minh" ở đây là "minh bạch", tức hiểu rõ.

Từ ngôi á quân U23 châu Á hồi đầu năm, đến hiện tại lọt vào bán kết ASIAD, Antonio dẫn dắt đội tuyển U23 quốc gia này luôn chao đảo giữa tranh cãi và bất ngờ. Tranh cãi ở chỗ, đội bóng của ông phần lớn thời gian ở trạng thái "sống lay lắt", không tấn công được, phòng ngự thì đầy hiểm nguy, khiến một số cổ động viên xem mà chỉ biết lắc đầu. Nhưng họ lại luôn mang đến cho bóng đá Trung Quốc những bất ngờ đã lâu không thấy, ngôi á quân U23 châu Á là thành tích chưa từng có, nay lọt vào bán kết ASIAD cũng là điều phải chờ 28 năm mới có một lần. Có người chế giễu ông là "Antonio phát bóng dài", chỉ biết dựng xe buýt và chuyền dài, có người lại hết lời ca ngợi ông là "bậc thầy chiến thắng", kéo đội trẻ Trung Quốc đang ở đáy vực trở lại quỹ đạo chiến thắng.

Antonio đã gieo cho đội tuyển Trung Quốc những hạt giống phù hợp với sự trưởng thành của chính mình. Ảnh: Tân Hoa Xã

So với thắng thua của từng trận, thực ra điều đáng để cổ động viên Trung Quốc truy hỏi hơn là: vị HLV người Tây Ban Nha đã bám rễ ở Trung Quốc tám năm này rốt cuộc đang gieo cho bóng đá Trung Quốc triết lý gì? Đằng sau thứ "bóng đá xấu xí" của ông, ẩn giấu những điều gì mà chúng ta đã bỏ qua?

Là một HLV xuất thân từ hệ thống La Masia, Antonio hiểu vẻ đẹp của bóng đá kiểm soát hơn ai hết, nhưng ông càng hiểu rõ giới hạn năng lực của lứa cầu thủ Trung Quốc trước mắt. Vì vậy ông chủ động gạt bỏ "phong thái" của bóng đá Tây Ban Nha, thiết kế riêng hệ thống phòng ngự phản công 5-3-2, từ bỏ quyền kiểm soát bóng ở tuyến giữa, co cụm hàng thủ để thu hẹp không gian tấn công của đối thủ, dựa vào những đường chuyền dài từ phần sân nhà để trực tiếp phát động phản công, và coi bóng chết là phương tiện ghi bàn quan trọng.

Quan trọng hơn, sự thực dụng của Antonio không chỉ là "rụt cổ phòng thủ". Ở bán kết U23 châu Á gặp Việt Nam, ông chủ động thay đổi đội hình, tăng tốc độ, áp đảo đối thủ suốt trận và thắng thuyết phục 3-0; ở tứ kết ASIAD khi Vương Ngọc Đống bị treo giò, ông lại điều chỉnh chiến lược tấn công, tung ra 16 cú sút với 12 cú trúng đích, ghi ba bàn đầy hiệu quả. Triết lý bóng đá của ông không phải phòng ngự vì phòng ngự, mà là "liệu cơm gắp mắm", gặp đối thủ mạnh thì rào chắc hàng rào trước, gặp đối thủ yếu cũng dám rút gươm sắc. Vì vậy, bài học đầu tiên ông dạy cho bóng đá Trung Quốc là không có chiến thuật cao sang hay thấp hèn, chỉ có lựa chọn phù hợp hay không. Khi thực lực chưa đủ, sống sót và giành chiến thắng quan trọng hơn bất cứ điều gì.

Nói đến phòng ngự của bóng đá Trung Quốc, trước đây những từ thường nghe nhất là đặt chữ "liều" lên hàng đầu, "dũng cảm chặn bóng" và "thân xác máu thịt", như thể phòng ngự dựa vào lòng dũng cảm và thể xác. Antonio đã dùng hai năm để nói với các cầu thủ rằng phòng ngự là một môn khoa học, là một hệ thống có thể mài giũa thông qua tập luyện lặp đi lặp lại.

Trong hệ thống 5-3-2 của ông, nhiệm vụ phòng ngự của mỗi người đều được xác định chính xác theo khu vực, đây chính là "phòng ngự khu vực" được lan truyền trong giới bóng đá Trung Quốc từ thời Houghton. Hai hậu vệ biên khi phòng ngự phải lùi về sát cạnh ba trung vệ, tạo thành hàng phòng ngự năm người thực chất; ba tiền vệ trung tâm phân công rõ ràng, một người phụ trách dâng lên tranh chấp đeo bám, một người phụ trách bảo vệ phía trước trung vệ, một người phụ trách kết nối phản công. Ông cùng đám trẻ này tập luyện suốt hai năm trời, tính tổng thể của đội hình và sự ăn ý trong bọc lót đã khắc sâu vào trí nhớ cơ bắp của các cầu thủ.

Thay đổi trực quan nhất là tỷ lệ sai sót giảm xuống. Trước đây hàng thủ của các đội tuyển quốc gia luôn không tránh khỏi để lọt người và mất tập trung, "nhìn bóng không nhìn người" càng là căn bệnh cũ, nhưng đội bóng này từ U23 châu Á đến ASIAD rất hiếm khi mắc sai lầm sơ đẳng. Dù đối thủ liên tục vây hãm, hàng thủ vẫn giữ được tính tầng lớp, không bị đánh tan chỉ sau một đợt tấn công. Antonio cứ thế dạy cho bóng đá Trung Quốc bài học thứ hai: phòng ngự không dựa vào sự chặn bóng bằng nhiệt huyết, mà dựa vào một công trình hệ thống gồm kỷ luật, chiến thuật và chi tiết.

Bài học thứ ba của Antonio là làm thế nào để học cách giành chiến thắng.

Đội bóng của ông từ đầu đến cuối chỉ có một mục tiêu: thắng. Ở vòng bảng, dù thế trận buồn tẻ, dù bị chửi là bảo thủ, cũng phải nắm điểm số trong tay trước. Khi những chiến thắng dần tích lũy, "tư duy người thắng" cũng dần được xây dựng. Đội bóng này không còn tâm lý "thua ít coi như thắng", họ tin chiến thuật của mình đúng đắn, tin mình có thể thắng những trận cần thắng. Vương Ngọc Đống bị treo giò thì sao? Đối thủ là nhà đương kim vô địch thì sao? Cứ ra sân trước đã, chiến đấu rồi hãy nói.

Tất nhiên, chúng ta cũng không cần né tránh khoảng cách. Ở bán kết gặp Hàn Quốc, đội bóng của Antonio cũng có thể không trụ được đến cuối cùng. Triết lý của ông có thể nâng cao "mức sàn" của đội bóng, giúp cầu thủ thắng những trận có thể thắng, nhưng vẫn chưa đủ để phá vỡ "mức trần" của chính mình. Nhưng với bóng đá Trung Quốc, học cách thắng trước, tạo thói quen chiến thắng trước, thực ra chính là bước đi vững chắc nhất.

Ba bài học này, đạo lý nghe chẳng cao siêu chút nào, nhưng với một nền bóng đá Trung Quốc luôn đánh mất bản thân khi chạy theo trào lưu, việc tìm ra một con đường đi được đã là vô cùng quý giá.

Có lẽ thứ bóng đá hoa mỹ rồi sẽ đến, nhưng trước đó, phải học cách chiến thắng theo cách của chính mình trước đã. Đây chính là triết lý giá trị nhất mà Antonio để lại cho bóng đá Trung Quốc.

Kênh cung cấp manh mối tin tức: tải ứng dụng "Tề Lỗ Nhất Điểm" trên chợ ứng dụng, hoặc tìm kiếm mini-program WeChat "Tề Lỗ Nhất Điểm", 800 phóng viên toàn tỉnh luôn trực tuyến chờ bạn cung cấp tin tức!